Smart med smarte tavler?

SmartBoard er namnet på ein type interaktiv tavle, som er på full fart inn i norske klasserom, - i alle fall i min heimstadkommune, Bremanger. Ved skulen eg arbeider på, har vi eitt SmartBoard til kvart klasserom, ein luksus mange misunner oss! Om det er så smart i forhold til læring, veit vi ikkje enno, då det er gjort lite forsking på området.(Jf. Seterås, Kristin B, HVO, 2010) Men etter mi erfaring er verktøyet svært motiverande å bruke i læringsprosessar, både for store og små.

Det å kunne bruke digitale verktøy er eit av dei fem grunnleggande ferdigheitene som er integrert i dei ulike kompetansemåla i LK06. I følge kunnskapsløftet skal elevane kunne uttrykkje seg gjennom ulike digitale medium, og kunne nytte digitale verktøy som eit læringsverktøy.(LK06)
Med tanke på dette er ei interaktiv tavle, etter mi meining, ein ståande invitasjon til å få oppfylt dette. Har du ei slik tavle montert i klasserommet, vert det naturleg å bruke det som eit digitalt verktøy i alle timar, i større eller mindre grad. Etter at eg sjølv fekk tilgang på SmartBoard er både krittavla, flippoveren og oppkoplinga av projektoren blitt ein saga blott.


Lista over fordelane med IAT (interaktiv tavle) er lang, og erfaringsmessig meiner eg dei viktigaste er at ein kan:

• styre maskina ved tavla, og på den måten ha god kontakt med elevane
• lagre tavlenotatar

• få meir merksemd ved gjennomgang av nytt stoff
• gjere klart undervisningsopplegga på førehand, med illustrasjonar, lyd, koplingar m.m.
• la elevane få ta på/flytte på, og lage ulike objekt med berre hendene

Men fører IAT til meir læring?
Som sagt veit vi enno lite om læringseffekten i høve til bruk av IAT.  Det blir spennande å sjå kva svar forsking på området vi gje i framtida. Eg trur uansett at det vil bli ulik bruk av desse tavlene, fordi lærarar stiller med ulik digital kompetanse. Nokre vil utnytte verktøyet maksimalt, andre ikkje, om dei då ikkje får naudsynt  opplæring.  Om ein skule vel å investere i IAT, meiner eg det er like viktig å invistere rikeleg med tid til å lære seg verktøyet skikkeleg. Om verktøyet blir godt utnytta, trur eg dette er ein god veg å gå, og at læringseffekten kjem. (Jf. Skrindo, A.B, IT-avisa)
_____________________________________________________________________

Kjelder:
Brekke, A. S. (2009), Interaktive tavler - pedagogisk forbedring eller bare moro?, IT-avisa,[Internett] Tilgjengeleg frå: http://www.it-avisa.uio.no/nyheter/2009/interaktive-tavler.html

Kunnskapsdepartementet (2006):  Læreplanverket for Kunnskapsløftet. (LK06)
URL: www.utdanningsdirektoratet.no/lk06

Seterås, K.B (2010): Samling 3_Interaktive tavler_ DKL101 haust 2010,  Høgskulen i Volda: publisert som PDF i LMS

Digitale tankekart

Tankekart er eit godt verktøy å nytte i mange samanhengar. Sjølv brukar eg det ofte, fordi det hjelper meg til å strukturere tankar og disponere kunnskap. I arbeid med elevar har eg som oftast brukt det til idémyldring, eller til framstilling og gjennomgang av ulike tema.

Å visualisere tankar og kunnskap i høve til planlegging og idéfase er viktig i alle fag, så kvifor berre nytte det i til dømes norsk? Eg stiller spørsmålet, fordi eg har erfart at det er i lærebøker for norskfaget det først og fremst vert vist til verktøyet.

Handskrivne tankekart er nok mykje brukt i skulen i dag, men i følje Høiland og Wølner er det framleis ikkje så vanleg at ein nyttar seg av digitale tankeverktøy. (Høiland og Wølner, 2007) Sjølv har eg i undervisningssamanheng nytta verktøyet som finns i Microsoft Office Word, som i 2010 versjonen heiter Smart Art. At det finns gode digitale tankekart gratis på nettet var nytt for meg, -nok ei hyggeleg overrasking for ein over middels digitalt interessert   lærar!

I forbindelse med Mappe 1, skreiv gruppe 8 om eit undervisningsopplegg der elevane skulle dele tankekart med kvarandre i forkant av ein skriveprosess. I den samanheng viste vi til programmet Freemind. Det spesielle med dette verktøyet, er at ein kan strekke og dele “greinene” slik at ein kan forme kartet til eit bilete.

På tredje samling fekk vi ioppgåve å laste ned programmet Mindomo. Personleg likte eg dette programmet mykje betre enn Freemind. Eit stort pluss i høve til dette programmet, er at det går an å dele med andre. Programmet har også ein fin introduksjonsvideo, noko som gjorde at ein kom raskt i gong. 


På samling tre, fekk vi i oppgåve å bruke  Mindomo, når vi skulle finne fordelar og ulemper ved digitale tankekart  kontra tankekart på papir. Under har eg limt inn resultatet av “argument-sankinga”.

_______________________________________________________


Kjelder:
Freemind [Internett] Tilgjengeleg frå , http://freemind.sourceforge.net/wiki/index.php/Main_Page
Høiland, T. og T.A. Wølner, (2007) Fra digital ferdighet til kompetanse, Oslo, Gyldendal Akademisk Forlag
Mindomo [Internett] Tilgjengeleg frå , http://www.mindomo.com/

Publisering av bilete

På tredje samling hadde vi ei innføring i opphavsrett og personvern. Diskusjonane gjekk i stor grad ut på kva som var lov og ikkje i høve til å  publisere fotografiske bilete på Internett. For å komme inn på ulike problemstillingar, hadde Kjell laga til nokre øvingsoppgåver som vi skulle løyse. 


På bileta til venstre er løysinga til gruppe 8, og hugseregelen som blei laga utover i leksjonen.
Som lærarar er det viktig at vi kjenner til og formidlar desse reglane tydeleg.

På Solvang skule sin IKT-plan (Gran kommune), under Nettvett_Bilder nivå 1,2 og 3,  er det laga konkrete og gode spørsmålstillingar som elevane skal tenkje over i høve til publisering av bilete på nettet. Her finn ein og fleire lenkjer til stader der det er lovleg å hente bilete.

_________________________________________________________________________________

Kjelder:

Antvort, K. (2010): Samling 3_opphavsrett og personvern DKL101 haust 2010,  Høgskulen i Volda: publisert som PDF i LMS

[Tilgjengeleg frå Internett] Pedagogisk IKT-plan, http://solvang.skole.gran.no/index.php?pageID=253&page=pedagogisk_ikt-plan

Arbeid med lyd i undervisninga

I samband med mappeoppgåve 3 har vi arbeidd med lyd som pedagogisk tekst. Dette har opna mange nye dører i høve til mi eiga undervisning. Det var utruleg inspirerande å bli kjend med programmet Audacity, som til og med er gratis! Dette var noko anna enn Windows sin lyd-og lydinnspelings-

funkjson, (program som føl med Window sin programvare), som eg har nytta tidlegare i komposisjonsarbeid og skaping av lydkulissar.

Det krydrar undervisninga når ein kan ta i bruk lydfiler som element. I løpet av arbeidet med lydleksjonane og øvingsoppgåvene har eg mellom anna lært:

- å spele inn lyd ved hjelp av Audacity
- å redigere lyd i Audacity
- å laste ned ei fil og opne den i Audacity
- om korleis få tak i lydfiler og musikk
- om korleis komprimere filer i Audacity til Mp3-filer

Den nye kompetansen har gjort meg trygg i høve til å nytte lyd i undervisninga. Eg er allereie godt i gong, og viser til slutt tre konkrete døme på dette.

a) Musikk: Elevane har spelt inn sine eigne lydkomposisjonar, (Dette gjorde vi på SmartBoard gruppevis. I neste omgang skal dei dele filene med kvarandre i Google.doc.)


b) Engelsk: Eg har lese inn tekst (gloser og lesestykke frå læreboka) i eit sakte tempo. Dette er gjort spesielt med tanke på ein elev med spesialundervisning. Lydfilene deler eg med elevane på Google.doc. Dermed får dei også trent på lesing/uttale heime.


c) Legge lydfiler til ulike objekt i SMART-Notebook verktøyet. (Kan nyttast i alle fag)

________________________________________________

Kjeldeliste:

Antvort, K. (2010): Lyd DKL101 haust 2010, leksjon 1 og 2. Høgskulen i Volda: publisert som PDF i LMS

Bileta [Tilgjengeleg frå Internett] http://www.google.no/images?q=Audacity&hl=no&prmd=iv&source=lnms&tbs=isch:1&ei=xxPsTKCpHcKAOpfXlFQ&sa=X&oi=mode_link&ct=mode&ved=0CA4Q_AU&biw=1280&bih=662

Audacity [Tilgjengeleg frå Internett] http://audacity.sourceforge.net/?lang=nb

Pedagogisk bruk av rekneark

Rekneark er eit verktøy eg har brukt alt for lite av i undervisningssamanheng. Det er nok fleire grunnar til det, men det er nok først og fremst fordi eg har tiløyrt gruppa lærarar som manglar naudsynt kompetanse for utnytte verktøyet. Det betyr ikkje at eg ikkje har nytta rekneark i det heile, for det har eg, men berre i beskjeden grad i matematikkfaget der læreboka har vore rettleiande.

Etter ei kjapp innføring i emnet, har eg fått mange nye, gode idéar. Eg kjenner meg meir klar for å ta i bruk reknearket også i andre fag. Under har eg lista opp nokre forslag til korleis reknearket kan vere til nytte i ulike fag. 

Fag	Idéar til oppgåver med rekneark (Tek utgangspunkt i kompetansemål i LK06)
Matematikk	·         Bruke reknearket til å utforske strukturar i talmønster og geometriske mønster ·         Oppgåvetypar der elevane får trening i å bruke referansesystemet (koordinatsystem) ·         Lage “drilloppgåver” i dei fire rekneartane; kan tilpassast den enkelte elev, slik at dei trenar på reknestykke som ikkje er automatiserte. ·         Lage budsjett og handlelister ·         Lage undersøkingar og framstille desse i tabellar og søylediagram ·         Oppgåver der ein skal finne median, typetal og gjennomsnitt (t.d. måle temperatur, høgde, alder…)
Norsk Samfunnsfag	·         Lage spørjeundersøkingar ·         Presentere samfunnsfaglege undersøkingar ·         Oppgåver som har fokus på pengebruken til gutar og jenter; lage budsjett ut i frå elevane sine lommepengar
Naturfag	·         Registrere og framstille resultat i forsøk og feltarbeid
Engelsk	·         Lage ark der elevane kan trene på gloser ·         Lage glosetestar med skjult fasit
Mat og helse	·         Lage budsjett i høve til produksjon og sal av mat (Eksempel; elevbedrift, kantinedrift, kiosk på elevarrangement…)
Kroppsøving	·         Gjennomføre og vurdere eigentrening over ein periode. Elevane kan til dømes notere puls, og samanlikne resultat og stigande formkurve.

________________________________________________________________

Matematikk.org [Internett]Tilgjengeleg frå: http://www.matematikk.org/uopplegg/vis.html?tid=83962&modus=elev

Sæterås, K.B (2010): Rekneark 2_pedagogisk bruk av rekneark_ DKL101 haust 2010,  Høgskulen i Volda: publisert som PDF i LMS

Skolenettet.no [Internett] Tilgjengeleg frå: http://skolenettet.no/Web/Veiledninger/Templates/Pages/ArticleWithNavTable.aspx?id=58565&epslanguage=NO

Verkemiddel i biletkomposisjonar

I vårt etter kvart så visuelle samfunn, er det viktig å kjenne til dei ulike verkemidla som blir brukt i fotokunsten. Fargar, linjer, og perspektiv er nokre moment som kan gjere ein komposisjon god. Ved å lære om ulike verkemiddel, kan vi bli meir medvitne når vi vurderer andre sine bilete, og når vi komponerer våre eigne.

Under har eg sett på verkemiddel som er brukt i dette biletet eg fann på http://www.flickr.com/commons.

Biletet er teke i breiddeformat, og utstålar varme og harmoni. Hovudmotivet er eit einsleg tre,som her er plassert etter "tredjedelsregelen". På grunn av denne plasseringa, er treet det første som fengjer merksemda mi.

Biletet er delt i to hovuddelar, der 2/3-delar utgjer den varme, raudbrune åkeren som er plassert i framgrunnen. Denne står i sterk kontrast til den kalde blåfargen som utgjer den andre hovuddelen av biletflata. Der desse to flatene møtes, dannast ei horisontal linje, som skapar ro og harmoni. Spenninga i biletet synest eg først og fremst ligg i dette; altså kontrasten mellom den varme og den kalde fargen.

Ved å studere biletet endå nærmare, vil ein legge merke til det mørke området som ligg i framgrunnen av treet. Denne flata er ein trekant som strekkjer seg inn i biletet, og skapar ei skrå linje som bryt med den horisontale. Utan denne linja, hadde ikkje biletet blitt like spennande, etter mi meining. Dessutan skapar den mørke flata ei kontrast til treet, slik at dette kjem tydlegare fram.

Også det lysegule området til høgre på himmelen, trer etter kvart fram, og framstår som svært lys mot den mørke flata som ligg under. I tillegg er gulfargen komplementær til blåfargen på himmelen.

Komposisjonar med glaskule

I dag har eg sett litt på første øvingsoppgåve i digital foto. Oppgåva var å finne eit motiv teke i breiddeformat.

Ja, kva skal ein så ta bilete av ein grå haustdag? Ingen barn og ingen dyr i sikte.... Tom for idéar fekk eg auge på ei slags krystallkule som ungane hadde drege fram, og som eg fleire gonger har vurdert å kaste i boss. Slik gjekk det til at eg tok kula med meg ut og plasserte den på altanrekkverket. 

Kula plassert etter tredjedelsregelen

Eg såg fort korleis biletet endra seg, alt etter kvar eg plasserte kula.... 

Kula midtstilt i biletet

Etter litt redigering i Picasa, forandra kula seg til reine glaskunsten.
Først brukte eg beskjeringsverktøyet for å komme meir inn på motivet. Deretter gjorde eg biletet skarpare, og fekk ved det fram fleire kontrastar i sjølve kula. Gråfargen som var i biletet i utgangspunktet var kjedeleg, difor la eg på ein djup blåfarge. I tillegg la eg til ein softeffekt på to av bileta, noko som gjorde kula litt svevande. Til slutt laga eg ein kvadratisk variant av biletet. 

Kva for eit bilete står så att som det mest spenstige av desse tre? I utgangspunktet synest eg at bilete med midtstilte hovudmotiv blir kjedelege og statiske. Men i desse døma, synest eg at bileta funkar sjølv om kula er midtstilt. Grunnen finn ein i linjene i rekkverket. Desse leier oss inn mot midten av biletet, der kula er plassert. Denne effekten er kanskje størst i biletet i breiddeformat, fordi linjene i rekkverket her tek ein større del av biletet. Sjølve softeffekten i dei to bileta der kula er midtstilt, hjelper også til at merksemda til kula raskt vert fanga av auge. Den skapar djupte og sentralperspektiv i biletet fordi den dusar ned heile biletet, så nær som midten. Dermed trer kula fram og får merksemd.

Kula i eit kvadratisk utsnitt

Digitale tekstar og plagiat

Vi kjenner godt til oppgåvetypen der elevane skal lage ein faktatekst og bruke nettet til å finne opplysningar. Om vi berre set elevane i gong slik utan vidare, vil vi fort finne ut at dei kopierer tekst frå ulike stader, for så å lime delane inn i eigen tekst. Denne erfaringa har eg gjort meg fleire gongar, som lærar på småskulesteget.

Denne oppgåvetypen ser ut til å vere vanskeleg, spesielt for yngre elevar. For det første finn dei det vanskeleg å sortere ut informasjon dei finn. For det andre synest dei det er vanskeleg å skrive om ei "nyttig" setning eller eit "nyttig" avsnitt. Det krevst mykje trening og erfaring for å meistre dette.

Av erfaring ser eg at det å bruke ei faktabok om temaet, kan vere nok i starten. (Mykje av stoffet dei finn på nettet, er slett ikkje tilpassa yngre lesarar!) Elevane må først bli trygge på korleis dei skal nytte fakta i eigen tekst, utan å kopiere. Som ein overgang til å klare seg sjølv, har eg brukt nettet saman med elevane for å finne opplysningar. I denne samanheng er det kjekt med interaktiv tavle! Saman finn vi viktig informasjon, ved å streke under tekst og samtale om innhald. Opplysningane tek vi med oss som stikkord inn i eit styrkenotat, tankekart eller liknande.
Arbeidsøkta endar opp med eit felles notat som elevane skal bruke i den vidare skrivinga. Dette trur eg kan vere ein måte å trene opp elevane til sjølvstendig skriving, utan å kopiere tekst frå andre.

Øvingsoppgåve 5.1

Refleksjonar rundt det å bruke nettbaserte læringsressursar

Det finns etter kvart mange gode nettressursar som er retta mot elevar og lærarar. Sjølv brukar eg dette mykje i skulekvardagen, i ulike samanhengar. No er eg så heldig å ha interaktiv tavle (SmartBoard) i klasserommet. Etter at denne tavla kom, har eg nytta interaktive og multimodale program nokså hyppig; både ved gjennomgang av nytt stoff, som "krydder" eller som oppsummering av eit tema.

I denne samanheng vil eg spesielt trekke fram læreressursen “Multi-smarte sider”, som er laga i høve matematikkverket “Multi”. Sidene i læreverket Multi 1.-4. er her digitaliserte, og det opnar for at ein kan gjennomgå nytt stoff på ein interaktiv måte. Elevane får mellom anna gå fram til tavla og skrive inn sine forslag. Etter gjennomgangen, arbeider elevane med dei same sidene i bøkene sine. I tillegg til matematikksidene kan ein og nytte ein del tilleggsverktøy. Stoffet blir svært visualisert på denne måten, og eg ser at elevar som brukar lang tid ved innlæring av nytt stoff, får god hjelp av metoden. Dette ser eg fordi dei vert meir sjølvstendige i eige arbeid etter gjennomgang. 

“Multi-Smarte sider” er eit døme på ein lærarstyrt aktivitet. Her har lærar full kontroll på kva elevane brukar tida til. Meir kritisk bør ein vel vere om ein slepp elevane til med “klikk”, “slepp” og “dra” oppgåver,- i tide og utide. Denne type oppgåve ser eg at nokre elevar berre utfører utan å tenkje seg om. Det seier seg sjølv at læringsverdien då vert liten. Mange av desse programma som er knytt til eit læreverk, legg opp til same progresjon som læreboka. Derfor er det ikkje alltid føremålstenleg å gjere desse oppgåvene før ein har gjennomgått stoffet. Denne type program meiner eg derfor eignar seg best til overlæring og oppsummering av emne.

Det som er gledeleg å sjå, er at det kjem stadig gode og nye nettressursar til bruk i skulen. Mange av dei etablerte, utviklar seg og i positiv retning, ved at det vert fleire varierte oppgåver per emne/nivå. Å bruke slike ressursar i undervisninga synest eg skapar variasjon, og målet med det er sjølvsagt å “nå” fleire. Under finn de lenkjer til den refererte sida "Multi Smarte sider", pluss eit par andre som eg likar å bruke.

_______________________________________________________________________

[Internett] Tilgjengeleg frå: http://web3.gyldendal.no/multi/1-4smartetavler/
[Internett] Tilgjengeleg frå: http://godiord.samlaget.no/startsiden.cfm?lid=2
[Internett] Tilgjengeleg frå: http://stairs.cappelendamm.no/

Øvingsoppgåve 2: Akademisk skriving

Denne oppgåva var frivilleg, og kunne leverast inn i fronter 27. september. Eg hadde tenkt å levere den inn, men hadde notert opp feil innleveringsdato. Legg den derfor ut her, så kan de på gruppa sjå svaret og eventuelt kommentere om eg er inne på noko….

Første øvingsoppgåve i bloggen

På første samlingsdag hadde vi ei "bli-kjendt" runde. I det høve skulle eg intervjue Eirik frå Ulsteinvik.


På spørsmålet om kvifor han vil bli lærar, svarte han at han likar å arbeide med barn. Han synest det er kjekt å vite at han kan vere med å bidra til andre si læring.

Kvifor ta DKL-studiet?
Eirik har alltid hatt interesse for digitale verktøy, som foto, video og data. Han byrja på allmennlærarutdanning i Volda i fjor, men måtte avbryte studiet pga sjukdom. No vil prøve å fortsette studiane sine, og denne gong med eit årsstudium i DKL.